Kontrolli i Lartë i Shtetit ka zhvilluar një auditim në Korporatën Elektroenergjetike Shqiptare (KESH), lidhur me projektin “Fuqia energjetike dhe siguria e digës në kaskadën e Drinit”. Auditimi ka evidentuar problematika serioze në planifikimin e procedurave të konsulencës dhe menaxhimin e afateve, duke sjellë tejkalim të skedulit të financimit të huasë.
Sipas KLSH-së, pavarësisht se qëllimi i projektit është realizuar brenda vlerës totale të huasë, vonesat kanë krijuar pasoja financiare. Për shkak të shtyrjes së disbursimeve dhe mosrespektimit të afateve, Ministria e Financave ka paguar ndaj KfW një shumë prej 382,498 euro në formë komisionesh disbursimi, të cilat përbëjnë kosto shtesë për buxhetin dhe projektin investues.
📌 Marrëveshja e nënhuasë dhe detyrimet e pashlyera të KESH
Në zbatim të marrëveshjes së huasë, u lidh Marrëveshja e Nënhuasë nr. 7551/2, datë 06.01.2016, midis Ministrisë së Financave dhe KESH SHA, ku detyrimet financiare i transferohen kësaj të fundit.
Megjithatë, auditimi konstaton se për shkak të paaftësisë paguese të KESH, detyrimet ndaj KfW janë shlyer nga Ministria e Financave. Deri më 31.12.2024, KESH ka krijuar një detyrim të mbartur ndaj Ministrisë që arrin në 13,273,274 euro.
Gjithashtu, mosrespektimi i afateve të disbursimeve detyroi ndryshimin e skedulit të pagesave me VKM nr. 405, datë 19.06.2019. Por KLSH thekson se Marrëveshja e Nënhuasë nuk është përshtatur me ndryshimet, duke krijuar mungesë koherence mbi detyrimet reale të KESH ndaj buxhetit.
💶 Pagesat e kryera nga Ministria e Financave
Bazuar në auditimin:
- 370,584 euro – pagesë interesash
- 12,307,692 euro – pagesë principal
- 594,998 euro – komisione
Këto janë pagesa të Ministrisë së Financave deri më 31.12.2024, të cilat sipas marrëveshjes duhej të ishin shlyer nga KESH.
KLSH vëren se kjo situatë rrit ekspozimin financiar të KESH dhe krijon rrezik ndaj masave ndëshkuese, përfshirë konfiskimin e të ardhurave nga shitja e energjisë.
⚠️ Probleme në kontratat e konsulencës
Auditimi evidenton se kontrata e konsulencës me shoqërinë “F” (nr. 200966531, datë 22.11.2017) është ndryshuar pesë herë:
| Elementi | Fillimisht | Pas ndryshimeve |
|---|---|---|
| Vlera e kontratës | 372,000 € | 1,526,204 € |
| Afati | 10+6 muaj | 96 muaj |
Sipas KLSH, këto ndryshime kanë deformuar procesin e prokurimit, duke ulur konkurrencën dhe transparencën. Po ashtu, KESH nuk ka monitoruar realizimin e punimeve, përfshirë angazhimin e stafit dhe përdorimin e burimeve.
💡 Shkelje në rimbursimin e TVSH-së
KLSH ka identifikuar mangësi në dokumentacion lidhur me TVSH-në e rimbursuar për kontratat e konsulencës.
Vetëm për projektin “Implementimi i Qendrës së kontrollit dhe monitorimit të HEC-eve në kaskadën e Drinit”, për periudhën 2019–2023 janë paguar:
➡️ 11,673,731 lekë TVSH ndaj një kompanie zvicerane pa dokumente të plota ligjore
➡️ Nuk ka evidenca për prezencën fizike të stafit të huaj në territorin shqiptar
Sipas KLSH, kjo bie ndesh me legjislacionin tatimor dhe marrëveshjet për shmangien e tatimit të dyfishtë.
🏗 Probleme në marrjen në dorëzim të aktiveve
KLSH konstaton se:
- Procesi i marrjes në dorëzim është kryer nga Njësia e Menaxhimit të Projekteve, por…
- KESH nuk ka zbatuar Udhëzimin nr. 30, datë 27.12.2011 për menaxhimin e aktiveve në sektorin publik
Konkretisht, nuk janë ndjekur procedurat për verifikim dhe dokumentim të aktiveve të furnizuara.
📝 Rekomandimet e KLSH
KLSH sugjeron:
- Përditësimin e Marrëveshjes së Nënhuasë me ndryshimet e skedulit të huasë
- Hartimin e një plani të qartë për shlyerjen e detyrimeve të prapambetura
- Parashikimin e fondeve për shlyerjen e huasë në programet financiare të KESH
- Përmirësim të monitorimit të projekteve me financim të huaj
- Zbatim të rreptë të ligjit tatimor dhe procedurave të TVSH-së
KLSH thekson se projekti ka rëndësi të lartë për sigurinë energjetike dhe mbrojtjen e popullatës, por problematikat e konstatuara kanë sjellë kosto shtesë dhe rreziqe financiare për buxhetin e shtetit.
Burimi:https://ekofin.al/auditimi-i-klsh-per-kaskaden-e-drinit-vonesa-kosto-shtese-dhe-detyrime-te-mbartura-mbi-13-2-mln-euro-nga-kesh/
