Nga Qamil Gjyrezi
Para pak kohësh, muzika shkodrane ka humbur një prej figurave të saj më të çmuara. U nda nga jeta Agim Molla, i njohur si një nga “këngëtarët e fundit të ahengut shkodran” dhe një nga mbrojtësit më të mëdhenj të kësaj tradite. Me një repertor të pasur prej mbi 400 këngësh, Agim Molla ishte kthyer në simbol të gjallë të ahengut, duke e përcjellë me një zë të pastër e të fuqishëm, ashtu siç e kishte trashëguar brez pas brezi.
Prej më shumë se 45 vitesh, Agim Molla ka qenë pjesë e pandarë e gëzimeve familjare të shkodranëve, duke i shoqëruar me muzikë dhe duke mbajtur gjallë një traditë që përbën identitetin kulturor të qytetit.
Ndarja nga jeta e Agim Mollës lë një boshllëk të madh në ahengun shkodran, por zëri dhe kontributi i tij do të mbeten përjetësisht pjesë e historisë muzikore dhe shpirtit të qytetit të Shkodrës.
Historiku i ahengut shkodran
Repertori i këngës qytetare shkodrane është shumë i pasur dhe i larmishëm. Një rol të rëndësishëm në këtë repertor kanë luajtur këngët e ahengut shkodran, të cilat kanë shoqëruar dhe vazhdojnë të shoqërojnë ditët më të rëndësishme të jetës së çdo shkodrani.
Të lindura në ambiente dhe në rrethana të caktuara historike, këto këngë kanë fituar tipare të veçanta, duke u bërë shumë të dashura për njerëzit. Ato përbëjnë tharmin e shpirtit artistik të qytetit dhe janë ndër pasuritë shpirtërore më të vyera të tij.
Këngët e ahengut, si krijim muzikor, lindën nga fundi i shekullit XVIII deri në vitet ’40 të shekullit XX. Ato u trashëguan brez pas brezi nga mjeshtrat popullorë, duke rritur pa reshtur shprehjen, forcën dhe bukurinë e tyre.
Ahengu i vjetër shkodran përmban në repertorin e tij rreth 1200 këngë, të cilat në shumicën e tyre janë ruajtur me fanatizëm si në tekst, ashtu edhe në muzikë.
Sa i takon orkestrës me të cilën luheshin, instrumentet që luanin ahengxhinjtë ishin sazja, qemania (violina), dajria etj. Në ahengun shkodran, sazja ka pasur rolin udhëheqës të melodisë dhe ka mbi 150 vjet që mbijeton bashkë me këngët e ahengut.
Shenjat, ndjenjat, emocionet dhe zëri që transmetonte Agim Molla me këngët e tij
Në vazhdim të studimit të anës emocionale dhe mesazheve që transmeton muzika, kam bërë një studim të shkurtër për këngëtarin Agim Molla. Në pjesën e parë do ta trajtoj teorikisht ndjenjat dhe emocionet që transmetonte Agim Molla me këngët e tij.
Kam zhvilluar gjithashtu dy intervista me muzikantë që kanë bashkëpunuar me të në dasma, ambiente familjare dhe në skenë: me klarinetistin e njohur Indrit Kodraliu, fizarmoniçistin Bashkim Kasemi, i cili jeton në SHBA, në Boston, dhe tastieristin Dritan Shega.
Semiotika e këngëtarit të ahengut shkodran, Agim Molla
Këngëtari Agim Molla përfaqëson një nga figurat më të rëndësishme të traditës vokale urbane të Shkodrës, duke mishëruar në interpretimin e tij “shenjat kulturore”, emocionale dhe identitare të ahengut shkodran.
Në këndvështrimin semiotik, arti i tij është një sistem shenjash ku ndërthuren teksti poetik, melodia, intonacioni dhe gjuha trupore.
Në interpretimin e Agim Mollës, zëri bëhet një shenjuar i ndjenjës qytetare, i dashurisë së përmbajtur dhe i nostalgjisë që karakterizon shpirtin shkodran. Timbri i butë dhe artikulimi i qartë janë shenja që përfaqësojnë elegancën dhe qytetarinë e këngës shkodrane.
Në këtë mënyrë, semiotika e performancës së tij shfaq marrëdhënien midis kulturës orale dhe kujtesës kolektive.
Ahengu, si formë e muzikës urbane tradicionale, është një tekst i hapur (Umberto Eco), ku çdo interpretim sjell kuptime të reja.
Agim Molla, me stilin e tij të përmbajtur, e kthen këngën në një diskurs shenjash identitare, një akt komunikimi midis brezave, që bart vlerat e ndjeshmërisë dhe dinjitetit shkodran.
Në planin ikonik, fytyra e qetë dhe qëndrimi i tij gjatë interpretimit përforcojnë dimensionin simbolik të ahengut si art i maturisë shpirtërore. Ai nuk këndon vetëm për dashurinë apo për Shkodrën, por për qetësinë e shpirtit qytetar, e cila përmes muzikës bëhet mesazh universal.
Prandaj, në analizë semiotike, Agim Molla është një “shenjuar” i kulturës shkodrane, ku çdo notë, çdo frymëmarrje dhe çdo heshtje ndërmjet vargjeve mbart një kuptim të thellë estetik dhe antropologjik: një mënyrë për të ruajtur kujtesën dhe shpirtin e qytetit përmes artit të këngës.
